Sıfat Tamlaması nedir - Sıfatlar - Dilbilgisi
13 12 2008

Sıfat Tamlaması nedir - Sıfatlar - Dilbilgisi

SIFAT TAMLAMALARI – ÖNAD TAMLAMALARI İLE İLGİLİ KONU ANLATIM



Önad + ad =önad tamlaması.

Önadla ad birlikte cümlede kullanılmışsa sıfat tamlaması olur. Cümlede yalnızca önad varsa tamlama yok demektir.

Örn:

Güzel (önad)

Güzel çiçek (önad tamlaması)


GÖREV VE ANLAM BAKIMINDAN ÖNADLAR

1.NİTELEME:

Adın niteliği (renk, koku, biçim…) gösteren

Adları kalıcı özelliklerini gösterir.

Örn:

Yeşil yaprak (yeşillik yaprağın kalıcı özelliği)

NASIL sorusunun yanıtıdır.

Kısaca adın nasıl olduğunu söylerler.

Örn:

Açık pencere, geniş tarla, yeni ev, uzun el…



2.BELİRTME:

Adı çeşitli yönlerden belirtirler.

Adları sayı, soru, işaret yoluyla, kesin olmayacak biçimlerde belirten önadlardır.

Adların geçici özellikleri, sonradan adlara takılan, anlık özelliklerdir.

Örn:

Bu mahalleye üç gün önce taşındık.(uçaklaşınca şu mahalle, yarın dört gün önce)

İŞARET:

Adları yerlerini göstermek için kullanılır.

Varlıkları işaret yoluyla belirten.

Çoğul ekleri yoktur.

Örn:

Bu, şu, o, öteki, beriki vb ev

“Bunlar ev” biçiminde kullanılırsa işaret adılı olurlar.



Uyarı: “bu, şu, o” yalın halde bir ismi gösterirlerse gösterme önadı olur.

Örn:

Bu ev, şu oda, o yer…



SAYI:

Adları sayı yönünden belirten

Adın sayıyla ilgili türlü yönlerini (sayısını, ölçüsünü, sırasını, parçasını) veren

Örn:

Yirmi öğrenci (asıl sayı)

Yirminci öğrenci (sıra sayı)

Yirmişer öğrenci (üleştirme sayı)

Yarım öğrenci, çeyrek öğrenci, yüzde yirmi kar (kesir sayı)

İkiz kardeş, üçüz bebek (topluluk)



BELGİSİZ:

Adları kesinlik kazandırmaksızın belirten

Adları tam olarak değil de aşağı yukarı belirten, belli belirsiz belirten.

Bazı, her, bir, herhangi, bütün, çok…

Uyarı: “bir” önadı cümledeki kullanımına göre hem sayı, hem belgisiz önad olabilir; eğer adın bir tane olduğu belirtildiyse sayı sıfatıdır, eğer herhangi bir anl***** geliyorsa belgisiz sıfattır.

Örn:

Bir çiçekle yaz olmaz (tek çiçek)

Bir gün ölebiliriz. (herhangi bir gün)



SORU:

Addan önce gelerek o adı soru yönünden belirtir.

Özelliğini öğrenmek için ada sorulan soru

Nasıl, hangi, kaç, kaçar, ne…

Örn:

Bu, nasıl insan böyle?

Hangi öğrenciyi buluruz?

Oraya ne gün gideceğiz.



Uyarı: Sıfatlarda önce belirtme sıfatı, sonra niteleme sıfatı kullanılır.

Örn:

O küçük ev

Önündeki dikenli yol



Uyarı: Ortaçlar belirtme sıfatlarından önce yazılır.

Örn:

Bize bakan üç kişi

Yarın gelecek bir mektup

Uyarı: Sıfat tek başına kullanılırsa ADLAŞMIŞ SIFAT olur.

Örn:

Yaşlılar duygusal olur.

Uzunu arka sıraya geçsin.



Uyarı: “Kİ”, üç görevde kullanılır:

Adların yerini tutarsa adıl (zamir) görevinde

Örn:

Sizinki daha güzel bir tasarıydı.

Adların önüne gelerek özelliklerini verirse sıfat (önad) görevinde:

Örn:

Bahçedeki ağaç çiçek açmış.

Cümleleri bağlıyorsa bağlaç görevinde:

Örn:

Buraya kadar geldi ki illa bizi görecek.


UNVAN (SAN) ÖNADLARI

Kişi adlarına takılan saygı ve tanıtma sözcükleridir.

Örn:

Bay Utku, Bayan Gül, Doktor Muzaffer…

Ahmet Efendi, Mithat Dayı, Osman Paşa…

Sultan Murat, Oğuz Han, Osman Gazi…

3810
0
0
Yorum Yaz